Laatst nagekeken: 2026-10-26
Voor een gewoon tappunt (wc, wastafel, douche, wasmachine, keuken) is meerlagenbuis 16 mm meestal genoeg. Een leiding die meerdere toestellen tegelijk voedt, zoals bad en douche samen, krijgt meestal 20 mm. De hoofdleiding van de watermeter naar de collectoren en de verbinding tussen collectoren gebeuren meestal in 26 mm.
Dat zijn de buitendiameters. De binnendiameter, waar het water door stroomt, is kleiner: 16 x 2 mm heeft ongeveer 12 mm binnen, 20 x 2 mm ongeveer 16 mm en 26 x 3 mm ongeveer 20 mm. Fabrikanten geven dat zo op in hun fiches. Let op bij Uponor: zijn eigen reeks heet 25 x 2,5 en 32 x 3 en komt qua binnenmaat overeen met onze 20 en 26 mm. Vergelijk dus altijd de binnendiameter.
Koperbuis wordt anders benoemd: 15, 22 en 28 mm buiten met 1 mm wand, dus ongeveer 13, 20 en 26 mm binnen. Een koperen 22 mm komt qua doorsnede dicht bij een meerlagen 26 mm.
| Aansluiting | Gangbare keuze |
|---|---|
| Wc, wastafel, bidet | 16 mm |
| Douche | 16 mm |
| Bad | 16 mm, of 20 mm als je snel wil vullen |
| Keuken, vaatwasser | 16 mm |
| Wasmachine | 16 mm |
| Buitenkraan | 16 mm, soms 20 mm bij een lange leiding |
| Twee of meer toestellen op één leiding | 20 mm |
| Meter naar collector, collector naar collector | 26 mm |
Dit zijn richtwaarden. De exacte keuze hangt af van de leidinglengte, de beschikbare druk en wat er tegelijk draait.
Het Wetenschappelijk en Technisch Centrum voor het Bouwbedrijf (Buildwise) rekent met een ontwerpdebiet per tappunt: ongeveer 0,15 liter per seconde (9 liter per minuut) voor douche, bad en wasmachine, en 0,07 voor wastafel en keukenkraan. Voor één kraan volstaat 16 mm dus ruim. Volgens de tabel van Uponor stroomt er in een 16 x 2 mm leiding bij 0,15 l/s ongeveer 1,3 meter per seconde met een drukverlies van circa 21 hPa per meter, dus ongeveer 0,2 bar over 10 meter.
Staan er meerdere toestellen in dezelfde ruimte op één leiding, dan telt Buildwise de twee grootste ontwerpdebieten op. Bij bad en douche samen is dat 0,30 l/s. In 16 x 2 mm loopt het water dan met ruim 2,6 m/s en verlies je ongeveer 0,7 bar over 10 meter. Buildwise rekent in zijn voorbeeld voor dat situatie uit op 20 x 2 mm.
Een grotere diameter geeft minder drukverlies en een lagere stroomsnelheid, en dus minder geluid, maar de buis en de fittingen zijn duurder. Te klein geeft het omgekeerde: minder druk aan de kraan en sissende leidingen, omdat een hoge stroomsnelheid geluid maakt. Buildwise houdt daarom per type leiding een maximale snelheid aan om geluidshinder te vermijden. De bovenstaande maten volgen die redenering voor een gewone woning.
Meerlagenbuis wordt op rol verkocht, de bekende rollengtes variëren per merk: 16 mm meestal 100 m of meer, 26 mm vaak 50 m. In de planner meet je de echte leidinglengte langs muren en vloeren, en de lijst met onderdelen rekent er een marge bovenop voor snijverlies en bochten (standaard 10 procent, meestal een gangbare keuze). Daarna kiest hij de combinatie rollen die het dichtst bij de nodige lengte komt en zo weinig mogelijk overschiet. Je kunt de rollengtes per diameter aanpassen aan wat je leverancier heeft.
Nee. De planner telt lengtes en rollen, maar rekent geen stroomsnelheid of drukverlies uit. De diameter is dus een keuze van jou, en een kleinere diameter dan de standaard geeft een waarschuwing maar wordt nooit geweigerd. Gebruik de richtwaarden hierboven en laat bij twijfel de installateur narekenen.
Wil je eerst zien hoe dat werkt? Lees hoe je een sanitair legplan uittekent met leidinglengtes en diameters.
Meestal wel. Een douche vraagt ongeveer 0,15 l/s, en een 16 x 2 mm leiding kan ruim het dubbele aan. Bij een lange leiding of een regendouche met zijsproeiers kies je 20 mm.
Als één leiding bad en douche, of meerdere toestellen in één ruimte voedt, of als de leiding lang is en de druk laag. Voor één toestel op korte afstand is 16 mm meestal genoeg.
Daar loopt het water voor alle toestellen samen door. Buildwise komt in een rekenvoorbeeld voor een leiding in een verticale koker uit op een binnendiameter van minstens 18 mm, wat 26 x 3 mm meerlagenbuis is.
Qua binnendiameter ongeveer wel: allebei circa 20 mm. De benaming verschilt omdat koper dunner is.
De planner laat het toe met een waarschuwing. Of de installatie in de praktijk voldoet, hangt af van druk en lengte, en wordt bij de keuring door de watermaatschappij of een erkende organisatie getoetst.
Deze gids is informatief en vervangt de installateur of de keuring door de watermaatschappij niet.
Open de planner